درباره مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی

مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي ، مؤسسه اي است اسلامي، علمي، فرهنگي و جهاني با ماهیت غير انتفاعي كه به دستور حضرت آيت الله خامنه اي ، ولي امر مسلمين در سال 1369 هجري شمسي برای مدت نا محدود تأسيس شد و داراي شخصيت حقوقي مستقل است . و محل اصلي آن تهران می باشد و مي تواند در صورت ضرورت در نقاط مهم ايران و ساير كشورهاي جهان شعب يا دفاتري تأسيس كند.

 

دوشنبه 29 آبان 1396 1 ربیع‌الاول 1439 Monday 20 November 2017

.

.

.

.

.

پیام‌ها:
حضرت علی علیه السلام : من از همه حریص تر به وحدت مردم در جامعه مى باشم
بازدید کنندگان محترم آماده دریافت پیشنهادات و انتقادات شما عزیزان در بخشهای مختلف وب سایت معاونت امور ایران هستیم
حضرت رضا سلام الله علیه : عبادت به بسیاری روزه و نماز نیست بلکه عبادت به زیاد اندیشیدن در کار خداست
حضرت علی سلام الله علیه : هر کس عمل امروز خود را اصلاح و کوتاهی های دیروز خود را جبران کند ، رستگار شود.
ظرفیت ها و چالش های تقریب مذاهب اسلامی در لبنان - بخش دوم و پایانی
1396/08/09 37

ظرفیت ها و چالش های تقریب مذاهب اسلامی در لبنان - بخش دوم و پایانی

تقریب مذاهب اسلامی به معنای زندگی مسالمت آمیز پیروان مذاهب اسلامی با حفظ ارزش های درون مذهبی، ضرورتی انکار ناشدنی است، که با درنظر گرفتن موقعیت ویژه برخی کشورهای اسلام، اهمیت و ضرورت آن دوچندان می شود.

3ـ6. جمهوری اسلامی ایران و حزب الله

جمهوری اسلامی ایران در بین کشورهای اسلامی جایگاه ویژه ای دارد؛ چراکه از حکومت اسلامی و مستقلی برخوردار است و از ابتدای تأسیس تاکنون، همواره منادی وحدت اسلامی بین مسلمانان جهان بوده است و خود را حامی مستضعفان جهان می داند. یکی از تلاش های جمهوری اسلامی، آزادی قدس شریف و مسلمانان فلسطین است. موضوع فلسطین، یکی از نقاط ارزشی و مشترک جهان اسلام است.

پیروزی انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینیŠ نقطه عطفی در تحقق وحدت اسلامی بود؛ به گونه ای که حتی مخالفان نظام جمهوری اسلامی نیز بر این مطلب اذعان دارند. (السید رضوان، 2013م)

امام خمینیŠ با هوشیاری، سفارت اسراییل در تهران را به سفارت فلسطین تبدیل کردند؛ آزادی قدس را در دستور کار سیاست خارجی خود قرار دادند؛ آخرین جمعه ماه مبارک رمضان را روز جهانی قدس نامیدند و میلاد رسول گرامی اسلامˆ را با اختلاف روایی شیعه و سنی که از دهم تا هفدهم ربیع الاول است، هفته وحدت نام گذاری کردند. این مناسبت ها رنگ و بوی جهانی به خود گرفتند و در جهان اسلام همه ساله در هفته وحدت اقدامات مهم و تأثیرگذاری در کشورهای اسلامی با حضور عالمان و اندیشمندان انجام می شود.

بزرگ ترین تأثیرگذاری جمهوری اسلامی ایران در لبنان، دفاع از مقاومت اسلامی در راستای آزاد سازی مناطق اشغالی لبنان از دست اسراییل است. نطفه مرکز تجمع علمای مسلمین لبنان هم که بزرگ ترین مرکز تقریبی در منطقه خاور نزدیک است، در نیمه شعبان 1982م در تهران منعقد شده است. (خازم علی، 1997م، ص18) از نظر مرکز تجمع علمای مسلمین، جمهوری اسلامی، دولت اسلامی به تمام معناست. از همین روی، این مرکز مجری طرح های تقریبی جمهوری اسلامی ایران است. (همان، ص71)

شیخ نعیم قاسم درباره تأثیرگذاری حزب الله بر وحدت اسلامی لبنان می گوید: حزب الله لبنان نیز در راستای برنامه های وحدت اسلامی جمهوری اسلامی ایران، برای رسیدن به وحدت اسلامی در تلاش است و این تلاش ها ابتدا در احیای مراسم های اسلامی و دینی که در بین شیعه و سنی عمومیت دارد، صورت می گیرد؛ به گونه ای که امت اسلامی را حول یک مسئله جمع کرده، ایجاد الفت و مهر در بین اتباع مذاهب بکند. (نعیم قاسم، 2013م)

ایشان می گوید: حزب الله هیچ مناسبتی را برای معاهده سیاسی با اهل سنت در مواضع مختلف ترک نکرده است؛ برای مثال، پس از ترور رفیق حریری، حزب الله به همراه حرکت امل، با جریان مستقبل و حزب سوسیالیست ترقی خواه، معاهده سیاسی بست. (همان)

برخی فعالیت های حزب الله در راستای وحدت اسلامی بدین شرح است:

پیمان دوجانبه حزب الله لبنان با حرکت های اسلامی در لبنان و فلسطین؛حضور فعال در اجلاس های مورد اهمیت جهان اسلام؛مواضع محکم در برابر تجاوز آمریکا و اسراییل به کشورهای اسلامی؛استفاده از شبکه المنار و رادیو نور برای فعالیت های تقریبی؛همکاری با دارالافتاء و دارالفتوی و جماعت اسلامی؛اجماع با برادران اهل سنت در انتخابات در قالب جریان وفاء مقاومت؛اعلام آمادگی برای هماهنگی و آموزش در راستای مقاومت با مسلمانان در لبنان و فلسطین؛تمرکز و اهتمام بر ارتباط با حرکت اسلامی و شخصیت های دینی؛حمایت از مرکز تجمع علمای مسلمین برای ادای رسالت وحدت اسلامی؛جلوگیری از تأثیر امور سیاسی و انتخاباتی در مسائل مذهبی؛ارتباط عمیق با حرکت اسلامی در لبنان؛دیدارها و روابطی که در قالب دیدارهای مذهبی و سیاسی و ملی انجام می شود؛دوری از مناقشه و نقد حرکت های اسلامی از طریق رسانه؛عدم موافقت با طرح هایی که عواطف اهل سنت را تحریک می کند. (نعیم قاسم، 2004م، ص41)

3ـ7. مرکز تجمع علمای مسلمین

علما و اندیشمندان لبنانی در راستای تعمیق وحدت بین مسلمانان، و برای مقابله با دشمن صهیونیستی، گام های مؤثری برداشته اند که در رأس این فعالیت ها، تأسیس مرکز تجمع علمای مسلمین است. این مرکز، از بدو تأسیس تا کنون، با عضویت بیش از 240 نفر از علمای شیعه و سنی، فعالیت دارد و حقیقتاً با اتخاذ تدابیر هوشمندانه و مدبرانه، وحدت اسلامی را قوت بخشیده و با هرگونه فتنه مذهبی مقابله کرده است.

علمای شیعه و سنی لبنان بر ضرورت مقابله با اشغالگری اسراییل در سال 1982م که شهرهای جنوب را اشغال کرده بود، تأکید کردند و تنها راه مقابله را در اتحاد مسلمانان دیدند و برای همین امر، در 1982م مصادف با نیمه شعبان 1402ق با تلاش علمای مسلمان اعم از شیعه و سنی، «مرکز تجمع علمای مسلمین» را تأسیس کردند تا افزون بر تقویت وحدت مسلمانان لبنان، طلایه دار مقابله با دشمن صهیونیستی اسراییل باشد. نخستین دستاورد بزرگ مرکز تجمع علمای مسلمین، آزادسازی صیدا در سال 1985م بود که در این راه شهدایی را نیز تقدیم اسلام کرده است که بارزترین ایشان، شهید شیخ راغب حرب می باشد.

این مرکز، بزرگ ترین مؤسسه ای است که در راستای وحدت مسلمانان و تقریب مذاهب اسلامی فعالیت دارد. بارزترین فعالیت های مرکز تجمع علمای مسلمین عبارت است از:

مقابله با پیمان 17 مایو 1983م و مذاکرات ناقوره که پیمان مذکور را ازبین برد؛موضع گیری های رسانه ای و سیاسی در برابر دستگیری یا ترور علمای اسلام به دست دشمن صهیونسیتی؛مبارزه با نظام امین الجمّیل مبنی بر تخریب مسجد رسول اعظم و مسجد هرش و خانه های مهاجرین؛مقابله با ظلمی که نظام اداری امین جمّیل در حق فلسطینیان روا می داشت؛محکوم کردن نقش نیروهای چندملیتی در لبنان؛بسیج همگانی برای حمایت از مقاومت اسلامی در برابر دشمن اسراییلی؛خاموش کردن فتنه های داخلی؛تلاش برای حل مشکل مخیمات در بیروت و جنوب با میانجی گری جمهوری اسلامی ایران؛مقابله با مشکلات اقتصادی و بهبود وضعیت زندگی مسلمانان محروم لبنان؛آگاه سازی مسلمانان لبنان در حرکت های اسلامی و اوضاع منطقه؛احیای مناسبت های عمومی، همچون هفته وحدت، ماه رمضان، روز قدس و عاشورا؛برپایی راهپیمایی ها در مناسبت های مختلف؛انتشار ده ها کتاب و مجله و مقاله؛

این مرکز برای تقویت ارتباطات علما و اندیشمندان مسلمان، دیدارها و نشست هایی با رهبران سیاسی و دینی داشته که بسیار حایز اهمیت بوده است و تلاشی ستودنی در راستای تقریب مذاهب اسلامی می باشد. دیدار با مقام معظم رهبری، سید احمد خمینی، ایمل لحود، میشل سلیمان، رئیس جمهور وقت ایران، رئیس جمهور سوریه، سیدحسن نصرالله، شیخ محمد رشید قبانی و نبیه بری، از جمله این دیدارهاست.

از ارزنده ترین فعالیت های مرکز تجمع علمای مسلمین در لبنان، احداث مساجد وحدت در مناطق مختلف لبنان است. مسجد «الوحده الاسلامیه» در حاره الناعمه، مسجد «السیده مریم» در صیدا و مسجد «الوحده الاسلامیه» در بابلیه، از مساجدی هستند که توسط این مرکز بنا شده اند.

افزون بر دستاورد بزرگ این مرکز در بیرون راندن متجاوزین صهیونیستی از لبنان، بسیاری از توطئه ها و دسیسه های دشمنان و بدخواهان اسلام در لبنان، با هوشیاری علمای مسلمان لبنانی و تدبیر مرکز تجمع علمای مسلمین در لبنان، خنثی شده اند. برای نمونه، شامگاه یکشنبه 17 مارس 2013م، دو طلبه اهل سنت در بیروت مورد هجوم چند جوان قرار گرفتند و به بیمارستان منتقل شدند. در پی این حادثه، آشوبی در لبنان در شرف وقوع بود؛ چراکه این تهاجم توسط برخی رسانه ها به شیعیان لبنانی منتسب می شد؛ ولی با تدبیر مرکز تجمع علمای مسلمین و هوشیاری علمای شیعه و سنی، آتش این فتنه خنثی گردید و مسئله از طریق قانونی و شرعی پیگیری شد.

4. چالش های تقریب در لبنان

لبنان به دلیل ترکیب جمعیتی و موقعیت استراتژیک و ژئوپولیتیک، همواره جایگاه ویژه ای در بین کشورهای اسلامی داشته و طمع استکبار در این کشور قابل مشاهده است. اگر مقاومت اسلامی در لبنان و روشنگری انقلاب اسلامی ایران و تأثیر آن بر لبنان نبود، اکنون قضیه فلسطین مرزهای فلسطین را تا اعماق لبنان درنوردیده بود. از این رو بر علما و اندیشمندان مسلمان واجب است که با دقت و تدبیر در چالش های وحدت اسلامی در لبنان، برای ازبین بردن این موانع یا تبدیل این چالش ها به فرصت های تقریبی بکوشند.

4ـ1. استکبار جهانی و اسراییل

اسراییل و آمریکا همواره برضد مسلمانان توطئه می کنند و عامل بحران در همه کشورهای اسلامی اند. دشمنان اسلام همواره بیشترین بهره را از اختلافات مسلمانان برده  و از هیچ فرصتی برای ایجاد یا تعمیق این اختلافات فرونگذاشته اند. سیاست معروف «تفرقه بینداز و حکومت کن»، هیچ گاه از میز کار اسراییل و آمریکا جمع نمی شود؛ بلکه هر روز با مدل و لباس جدیدی عرضه می شود. در این بین، مسلمانان اند که باید با تدبیر و هوشیاری و با تمسک به آیات قرآن و سنت رسول خداˆ، با حفظ اتحاد خود در جهان اسلام سیاستی درپیش بگیرند که نقشه های دشمنان در استعمار و استثمار جهان اسلام نقش بر آب شود و اسلام قدرت حقیقی خود را بازیابد.

لبنان با توجه به مرز مشترک با اسراییل و منابع سرزمینی خود، همواره مورد طمع استکبار بوده و در طول تاریخ، هیچ گاه از سیاست های استعماری غرب و آمریکا در امان نبوده است و چه بسا جنگ های داخلی لبنان نیز از خارج از لبنان هدایت می شده اند.

شیخ محمد زعبی[9] می گوید: شکی نیست که استعمار و صهیونیست، نقش بزرگی را در شعله ور کردن فتنه و اختلاف مذهبی بازی می کنند و این همان کاری است که فرعون انجام می داد؛ چنان که خداوند می فرماید: فرعون در زمین برتری جویی کرد و اهل آن را به گروه های مختلفی تقسیم نمود؛ گروهی را به ضعف و ناتوانی می‏کشاند. (قصص، 4). این همان فعالیت های امروز آمریکا و اسراییل است که برای تعمیق اختلاف مذهبی بین مسلمانان صورت می گیرد. (زعبی، 2011م، ص23)

دکتر عبدالله حلاق در تقسیم بندی اسباب اختلاف مذهبی می نویسد: سعی غرب و در رأس آن آمریکا از طریق فعالیت های فرهنگی و مراکز مطالعات سیاسی و رسانه ها، ایجاد فتنه و اختلاف مذهبی بین مسلمانان است تا از این طریق بر جهان اسلام حکم داشته باشد. (حلاق، 2011م، ص27)

دکتر محسن صالح[10] فعالیت رسانه های اسراییلی را بزرگ ترین فعالیت برای تعمیق اختلافات بین مسلمانان لبنان می داند و می نویسد: در راستای تحریک و تعمیق شکاف بین لبنانی ها، هر سخنی که به دروغ از رسانه های صهیونیستی پخش می شود، در رسانه ها و روزنامه ها و مواضع سیاستمداران و برخی عالمان لبنانی منعکس می شود. (صالح محسن، 2011م ، ص106)

مدیر سابق شبکه المنار می گوید: بنا به گفته امام خمینیŠ، اسراییل در رأس همه مشکلات است. اسراییل عامل ناآرامی، ترس و تهدید و ترور در منطقه است. اسراییل نماد بدی هاست و همچون یک غده سرطانی است. مداخلات اسراییل، علت اصلی ناامنی کشور ماست. (موسوی عاطف، 1386، ص210)

شکی نیست که بحران و ناهنجاری های خاورمیانه، از سوی رژیم صهیونیستیبه نمایندگی از استکبار جهانی هدایت می شود و بحران سوریه که مولود سیاست های استکبار است، خطری است که منطقه را تهدید می کند و اگر بیداری مسلمانان و علما نباشد، چه بسا دامن لبنان و دیگر کشورها را آلوده سازد.

4ـ2. جریان های سیاسی و اجتماعی لبنان

آسیبی که در لبنان از حوزه سیاست متوجه تقریب مذاهب اسلامی است، در هیچ حوزه و بُعدی متوجه وحدت اسلامی نیست. وجه غالب این آسیب ها، مربوط به احزاب سیاسی و دخالت های خارج از لبنان در امور سیاسی این کشور است و حل این مسائل، جز با آگاهی از امور سیاسی و حقیقت مذاهب، و هشیاری مسلمانان جامعه لبنان ممکن نیست.

اختلافات مذاهب اسلامی در لبنان، منشأ سیاسی دارند؛ و در حقیقت، اختلاف مذاهب اختلاف سیاسی است، نه اختلاف دینی. (جبری عبدالناصر ، 2013م)

در لبنان، سیاست های گذرایی وجود دارند که از سازمان های سیاسی ناشی می شوند و هدف این سیاست ها، بهره برداری از دین به نفع مصالح سازمان های سیاسی است؛ بنابراین، زمانی که اوضاع سیاسی لبنان متشنج نیست، آرامش بر جامعه حاکم می شود. (موسوی سید عباس، 2009، ص12)

سید علی فضل الله می گوید: بعضی از افراد و احزاب سیاسی، برای ایجاد اختلاف و فتنه میان مسلمانان می کوشند و برای رسیدن به اهداف خود، در جمع اهل سنت می‎گویند که شیعیان در حال چپاول حقوق شمایند؛ و در جمع شیعیان می‎گویند که اهل سنت حق شما را غارت می‎کنند. (فضل الله سیدعلی، 1391)

شیخ عبدالناصر جبری، اختلافات مذهبی در لبنان را ناشی از مسائل و اختلافات سیاسی می داند و برخی مطالبات به ظاهر مذهبی را نامعقول و غیرشرعی می داند؛ مثلاً ایشان در پاسخ به برخی انتقادات از حکومت ایران مبنی بر اینکه چرا جمهوری اسلامی ایران اجازه نمی دهد اهل سنت مسجدی در تهران بنا کنند، می گوید: من مخالف بنای مسجد برای اهل سنت در تهران هستم؛ چراکه مساجد از آن خداست؛ پس هیچکس را با خدا نخوانید. (جن، 18) چگونه است که شیعیان خواستار بنای مسجدی در مکه باشند؟ یا خواستار ساخت کعبه ای برای خود باشند؟ طبیعتاً این سخن بیهوده ای است و این گونه سخنان، ظاهر مذهبی دارند؛ ولی از مواضع و اختلافات سیاسی ناشی می شوند. (جبری عبدالناصر، 2010م، ص77)

شیخ نعیم قاسم درباره اختلافات سیاسی و تأثیر آن بر اختلافات مذهبی می گوید: در واقع بین شیعه و سنی مسئله ای نیست که به اختلافات مذهبی بینجامد؛ بلکه در لبنان اختلافات از مسائل سیاسی ناشی می شود که از سوی سیاست مداران یا برخی جریان ها که همگام با غرب حرکت می کنند، مطرح می شود. این افراد سعی بر این دارند که این اختلافات سیاسی را در قالب اختلافات مذهبی جلوه دهند. (نعیم قاسم، 2013م)

دکتر رضوان السید می گوید: برخی سلفی های اهل سنت که بسیار تندرو هم هستند، شیعه را تکفیر می کنند و سخنانی می گویند که جایز نیست؛ ولی ما در لبنان این گونه سخنان را نمی گوییم. ما در لبنان بهترین ارتباط را با شیعیان داریم و اگر اختلافی در لبنان باشد، اختلاف سیاسی است و در کوچک ترین مسئله مذهبی و دینی اختلاف نداریم؛ و در لبنان بین شیعه و سنی هیچ اختلافی نیست. (السید رضوان، 2013م)

اگر جامعه دینی لبنان به دور از اختلافات سیاسی باشد، بهشت پیروان ادیان و مذاهب خواهد بود؛ و این مسئله ای است که همه اندیشمندان لبنانی بر آن اشراف و اذعان دارند.

4ـ3. جریان های مذهبی با محوریت سلفی گری و وهابیت

در کنار قدرت های استکباری و استعماری که برای ضربه زدن به اسلام از هیچ فعالیت و تلاشی فروگذار نبوده اند، امروزه شاهد ظهور فرقه ای هستیم که به نام اسلام ظهور کرده است و با تکفیر مذاهب دیگر و ایجاد نفاق و تفرقه و فتنه در میان مسلمانان، دانسته یا ندانسته اساس اسلام را تهدید می کند.

بزرگ ترین چالش پیش روی وحدت اسلامی و اتحاد مسلمانان در برابر دشمنان اسلام، تکفیریان و وهابیت اند، که به صورت فزاینده ای نیز در حال رشدند. خطر فرقه تندروی وهابیت که با نام سلفی گری نیز شناخته می شود، بارها از خطر استکبار و استعمار بیشتر است؛ چراکه ایشان به نام دین و به نام اسلام ظهور کرده اند و به نام دین بر ضد دین فعالیت می کنند و به جرئت می توان گفت که یکی از بزرگ ترین مصیبت های کنونی جهان اسلام، فعالیت های تکفیری وهابیت و سلفی ها ست و بیشتر حوادث تروریستی در کشورهای اسلامی و غیراسلامی به دست ایشان انجام می شود.

علامه یزبک می گوید: در لبنان، مثل دیگر کشورهای اسلامی فعالیت های تکفیری وجود نداشت و شیعیان و اهل سنت زندگی مسالمت آمیزی با یکدیگر داشتند شیعیان در مراسم های دینی و مذهبی اهل سنت، و اهل سنت در مراسم های مذهبی شیعیان شرکت می کردند و می کنند؛ ولی سلفی ها و وهابی ها با ورود به لبنان، درصدد جدایی بین مسلمانان اند و نه تنها جدایی بین شیعه و سنی؛ بلکه در بین خود اهل سنت هم دوگانگی و تفرقه می افکنند؛ و این خطری است که متوجه اصل اسلام است. (یزبک محمد، 2013م)

علمای لبنان بزرگ ترین چالش پیش روی اسلام را تکفیر می دانند و بر لزوم مبارزه با آن تأکید دارند. (عبدالله حسن، 2013م)

احمد قبلان، فرزند شیخ عبدالأمیر قبلان[11] می گوید: کلمه «لا اله الا الله محمد رسول الله» بیانگر وحدت بین مسلمانان است و حرمت خون مسلمان، آبرو و خونش را بدون هیچ مجادله ای حفظ کرده است و هیچ توجیهی برای قتل و تکفیر بر جای نمی گذارد. (قبلان احمد، 2013)

هرچند کشور لبنان به دلیل ظرفیت های مهم و بنیادین عقلی و دینی تقریبی، تا حدودی از فعالیت ها و اندیشه های تکفیری در امان مانده است، ولی بعید نیست تبلیغات نابرابر این گروه، مرزهای لبنان را نیز درنوردد و دامن مسلمانان لبنان را نیز آلوده سازد. اکنون کشور سوریه ماهیت بحران خود را ازدست داده و بحران سوریه از موضوع سیاسی به موضوع مذهبی تغییر ماهیت داده است و معارضین سوریه فعالیت خود را با بیرق سلفی گری ادامه می دهند. تهدید به تخریب حرم حضرت زینب و حضرت رقیه8 در دمشق، و اهانت به مزار صحابه رسول خدا9 در مرج عذرا مؤید این مطلب است. اگر جریان وهابیت به صورت صحیح و عقلانی اصلاح و کنترل نشود، چه بسا ضربات سنگینی داشته باشد و صدمات ناشی از آن نیز جبران ناپذیر نباشد.

4ـ4. دشواری مسائل کلامی و ناآگاهی پیروان  مذاهب از آموزه های مذهب مقابل

انسان به دلیل عدم فهم درست از موضوعی، چه بسا درصدد انکار یا دشمنی با آن برمی آید. در روایت آمده است که مردم دشمن نادانسته های خویش اند. (مجلسی محمدباقر،1404ق، ج1، ص219)

اگر ما فهم درستی از طرف مقابل داشته باشیم، در قضاوت کردن درباره اعتقادات وی دچار لغزش نمی شویم. در برخی کتب فرقه نویسی که به مصادر و مراجع هم استناد شده است، مسائلی یافت می شود که صاحبان مذاهب از آن بی خبرند؛ یعنی چه بسا فرقه نویس به اعتقاد نادری از مذهب اشاره کرده است که مذهب از آن بیگانه است. (موسوی سیدعباس، 2009م، ص12) بنابراین، بر همگان واجب است بدون تعصب سخنان دیگران را با منطق عقل بشنوند و در فضای علمی و به دور از تشنج، درباره آن بیندیشند.

شیخ ماهر حمود، اسباب اختلاف بین شیعه و سنی را این گونه می نویسد: هریک از طرفین شیعه و سنی، برای اعتقادات خویش دلیل و حجت شرعی دارند و چه بسا بهره ای از حق ـ به سبب اقامه حجت شرعی ـ داشته باشند که در این صورت، خدا از ایشان قبول خواهد کرد؛ هرچند بر خطا باشند؛ چراکه به واسطه اجتهاد و دلیل به آن رسیده اند و دلیل کافی برای مذهب خود دارند. پس نمی توان حکم به دخول بهشت و جهنم کسی صادر کرد؛ هرچند هر یک از ایشان در درجات بهشت می توانند متفاوت باشند. (حمود ماهر، 2010م، ص50)

برخی اسباب که موجب می شود اختلافات اجتهادی به نزاع و کج فهمی تبدیل شوند، عبارت اند از:

وجود روایات ضعیف در برخی کتب مرجع هریک از اهل سنت و شیعه؛نبود فتاوا و نصوص واضح نزد شیعه درخصوص لعن و سب صحابه و عایشه؛نبود فتاوای روشن درباره ایمان و اسلام شیعیان؛وجود برخی فتاوا از اهل سنت و برخی مراجع شیعه در تکفیر طرف مقابل؛وجود شبکه های ماهواره ای نزد شیعه و اهل سنت که به اختلافات دامن می زنند؛انفجارهایی که وهابیت در محله های شیعه نشین انجام می شود؛سوء قصد به علمای شیعه از سوی وهابیت؛

چنان که گفته شد، بسیاری از نزاع ها به دلیل دشواری مسائل کلامی است. این مشکل زمانی نمود می یابد که طرف مقابل برای فهم آموزه خاصی از مذهب، به اقوال شاذ مراجعه می کند و به جای درک و فهم مطلب، دچار سوءتفاهم و فهم نادرست می شود.

4ـ5. اهانت و توهین به مقدسات و ارزش های دینی و مذهبی

اهانت و توهین، در ادیان الهی جایگاهی ندارد و عقل نیز قبح این مسئله را درک می کند. خداوند فرمود: کسانی که غیر خدا را می خوانند، دشنام ندهید تا مبادا آنان از روی دشمنی و بدون علم، خداوند را دشنام دهند. (أنعام، 108) این نهی قرآن، شامل هرگونه رفتاری است که عکس العمل آن، دامن مقدسات اسلام و قرآن را می گیرد؛ بدین معنا که قرآن درصدد بیان این نیست که کفار مستحق دشنام هستند یا نیستند؛ بلکه نهی قرآن از این جهت است که کفار از روی ناآگاهی به مقام ربوبی، مقابله به مثل می کنند. این استدلال، درباره لعن نیز جاری است؛ بدین معنا که اگر شخصی مقدسات دیگری را لعن  کند، چه بسا او نیز مقابله به مثل نماید و مقدسات لعن کننده را لعن کند.

مسلمانان لبنان، کمتر از مسلمانان کشورهای اسلامی مرتکب این آسیب اجتماعی اند. شیعیان لبنان به نام دین داری، در مراسم های مذهبی به مقدسات هیچ مذهب و دینی بی احترامی نمی کنند.

5. راهکارها و پیشنهاد ها

چنان که گذشت، در مسیر وحدت اسلامی در لبنان ظرفیت هایی وجود دارد که می تواند لبنان را کشور وحدت اسلامی نماید؛ و در مقابل، چالش ها و موانعی وجود دارند که می توانند نزاعات و جنگ های خونینی را بر مسلمانان لبنان تحمیل کنند. به نظر می رسد بر علما و مسلمانان واجب است با مطالعه دقیق، گسترده و عملیاتی، ظرفیت های مهم تقریب در لبنان را گسترش دهند و چالش ها و موانع را از میان بردارند یا به فرصت های تقریبی تبدیل کنند.

در این مختصر، به راهکارهایی که به نظر می رسد می تواند به تحکیم روابط مسلمانان و تقویت وحدت بین ایشان بینجامد، اشاره می شود. امید که بتواند گامی در راستای وحدت اسلامی باشد:

5-1. عبور وحدت از نشست  های شعاری، و نهادینه شدن وحدت اسلامی در لبنان؛

5-2. تدبیر و هوشیاری در اختلافات سیاسی لبنان؛

5-3. مطالعات علمی و پژوهشی در حوزه های علمیه لبنان با موضوع تقریب مذاهب اسلامی؛

5-4. تشکیل انجمن های تقریبی در بین اقشار مسلمان لبنان؛

 پژوهش های علمی در موضوع مشترکات اسلامی مذاهب؛

پی نوشت:

[9]. شیخ محمد الزعبی، از علمای لبنان و عضو هیئت امنای جنبش توحید اسلامی لبنان است.

[10]. دکتر محسن صالح، کارشناس و استاد فلسفه دانشگاه لبنان است.

[11]. رئیس مجلس اعلای شیعیان لبنان.

مراجع

منابع

1. اعضای هیئت مرکزی مرکز تجمع علمای مسلمین در لبنان، مصاحبه در مرکز تجمع علمای مسلمین، بیروت لبنان، 2013م.

2. تجمع علمای مسلمین فی لبنان، بدون تاریخ و محل نشر.

3. تسخیری، محمدعلی، «گفتاری پیرامون وحدت اسلامی و تقریب مذاهب»، فصلنامه اندیشه تقریب، شماره 8، ص11 تا 24، پاییز 1385.

4. جاوید موسوی، حمید، اتحاد اسلامی در آثار شهید آیت الله مطهری، چ 3، تهران، صدرا، ۱۳۸۶.

5. جبری، عبدالناصر، حوارات حیویه، موسسه الفکر الاسلامی المعاصر للدراسات والبحوث،2010م.

6. ـــــــــــــــ ، مصاحبه در مرکز جمعیه الوحده الاسلامیه، بیروت- لبنان، 14 مارس 2013م.

7. جنبلاط ولید، 1387، (http://www.asnoor.ir).

8. حبال مدرار، نشست معنوی گسترده علمای شیعه و سنی لبنان، 12 آوریل 2013م.

9. حلاق عبدالله، الفتنه المذهبیه أسباب وآلیات المواجهه، بیروت، مرکز مطالعات وحدت اسلامی تجمع علمای مسلمین در لبنان، 2011م.

10. ـــــــــــــــ ، الوحده الاسلامیه فی رحاب الحج وحیاه الإمام الصادق، بیروت، مرکز مطالعات وحدت اسلامی در لبنان و رایزنی جمهوری اسلامی ایران در بیروت، 2011م.

11. ـــــــــــــــ ، حوارات حیویه، موسسه الفکر الاسلامی المعاصر للدراسات و البحوث،2010م.

12. حمود ماهر، حوارات حیویه، موسسه الفکر الاسلامی المعاصر للدراسات والبحوث، 2010م.

13. خازم علی، تجمع علمای مسلمین فی لبنان- تجربه و نموذج، بیروت، دارالغربه، 1997م.

14. خبرگزاری تقریب، 1390، (http://www.taghribnews.com).

15. دفتر علامه محمدحسین فضلالله در حاره حریک بیروت، بخش رسانه، قسم آرشیو، مصدر اسلام آن لاین، تاریخ9/10/2008م، به شماره بایگانی 047385.

16. رساله التقریب، شماره های 19 و20، محرم و جمادی الثانی 1419ق.

17. زعبی محمد، الفتنه المذهبیه أسباب وآلیات المواجهه، بیروت، مرکز مطالعات وحدت اسلامی تجمع علمای مسلمین در لبنان، 2011م.

18. الزین احمد ، مصاحبه در منزل ایشان، صیدا، 18 مارس 2013م.

19. سفارت جمهوری اسلامی ایران در بیروت، لبنان در یک نگاه، ]بی نا[،1391.

20. السید رضوان، مصاحبه در بیروت لبنان، 25 مارس 2013م.

21. شعبان بلال، مصاحبه در مرکز تجمع علمای مسلمین بیروت لبنان، 9 آوریل 2013م.

22. صالح محسن، الفتنه المذهبیه أسباب وآلیات المواجهه، بیروت مرکز مطالعات وحدت اسلامی تجمع علمای مسلمین در لبنان، 2011م.

23. عبدالله حسان، مصاحبه در مرکز تجمع علمای مسلمین لبنان در بیروت، 3 آوریل 2013م.

24. عبدالله حسن، نشست معنوی گسترده علمای شیعه و سنی لبنان، 12 آوریل 2013م.

25. فضل الله، سیدعلی، خطبه های نماز جمعه، ضاحیه بیروت، مسجد امامین الحسنین، 29 مارس 2013م.

26. فضل الله سید علی، خبر گذاری رسا، 1391، (http://www.rasanews.ir).

27. فضل الله محمدحسین، خطبه های نماز جمعه ، مسجد الإمامین الحسنین حاره حریک بیروت، 27 أکتبر 2006م.

28. ـــــــــــــــ ، دفتر علامه محمدحسین فضل الله، حاره حریک بیروت، بخش رسانه، قسم آرشیو، مصدر اسلام آن لاین، تاریخ 9/10/2008م، به شماره بایگانی 047385.

29. قاسم نعیم، دور الحواضر والحرکات الاسلامیه فی الوحده الاسلامیه، بیروت، مرکز مطالعات وحدت اسلامی تجمع علمای مسلمین در لبنان، 2004م.

30. ـــــــــــــــ ، مصاحبه در ساختمان نواب حزب الله بیروت لبنان، 21 مارس 2013م.

31. قبلان احمد، خطبه های نماز جمعه، 29 مارس 2013م.

32. ـــــــــــــــ ، نشست معنوی گسترده علمای شیعه و سنی لبنان، 12 آوریل 2013م.

33. قضیبی علی بن محمد، ربحت الصحابه ولم أخسر آل البیت، 1426ق.

34. القطان احمد، 1391، (http://www.irna.ir).

35. مجلسی محمدباقر، بحارالأنوار ، بیروت، موسسه الوفاء،1404ق.

36. محمدی عراقی، محمود، «بازخوانی اندیشه مذاهب اسلامی»، دوماهنامه پژوهه ، شماره 32، از65 تا 73، مهر و آبان 1387.

37. مرتضی، سیدجعفر، مختصر مفید- أسئله وأجوبه فی الدین والعقیده، بیروت، مرکز اسلامی للدراسات، 2004م.

38. مرتضی، سید جعفر، 1391، (http://www.qudsonline.ir).

39. المصطفی حسین علی، أدبیات التعایش بین المذاهب، ص 22، دار الملاک بیروت، 2010.

40. ملص مصطفی، الوحده الاسلامیه فی رحاب الحج و حیاه الإمام الصادق، ص136.

41. ـــــــــــــــ ، دور الجمهوریه الاسلامیه الإیرانیه فی الوحده الاسلامیه، بیروت، مرکز مطالعات وحدت اسلامی تجمع علمای مسلمین در لبنان، 2004م.

42. موسوی، سیدعباس، الوحده الاسلامیه دور و تحدیات، مرکز مطالعات وحدت اسلامی تجمع علمای مسلمین در لبنان، 2009م.

43. موسوی، عاطف، مجله حضور، شماره 62 ، ص 210، پاییز 386.

44. مهداوی، دیاب، الإصابه فی مختصر فقه اهل البیت والصحابه، بیروت، انتشارات مرکز تجمع علمای مسلمین لبنان، ]بی تا[.

45. مؤمن، علی، دورالحواضر والحرکات الاسلامیه فی الوحده الاسلامیه، بیروت، مرکز مطالعات وحدت اسلامی تجمع علمای مسلمین در لبنان، 2004م.

46. نابلسی، عفیف، تحدیات الوحده وثقافه الحوار، بیروت، دار إیوان، 2012م.

47. ـــــــــــــــ ، مصاحبه در مجمع السیده الزهراء صیدا، 18 مارس 2013م.

48. هلال محمد إبراهیم، إنقاذ القدس ونصره الشعب الفلسطینی تلکیف شرعی و واجب جهادی، بیروت، نشر تجمع علمای مسلمین لبنان، 2003م.

49. یاسین علی ، نشست معنوی گسترده علمای شیعه و سنی لبنان، 12 آوریل 2013.

50. یزبک، محمد، مصاحبه در بیروت- لبنان، 21 مارس 2013.

 

نویسندگان:

 ابوالحسن نواب؛ مجید شاکرسلماسی

 فصلنامه شیعه شناسی شماره 47

 منبع : فارس